زخم پل بینی در بیماران تحت تهویه غیرتهاجمی چیست؟

تهویه غیرتهاجمی یا NIV (Non-Invasive Ventilation) یکی از روش‌های مهم حمایت تنفسی در بیماران مبتلا به نارسایی تنفسی است. در این روش، هوا یا مخلوط گازهای تنفسی با فشار مثبت از طریق ماسک به بیمار رسانده می‌شود و در بسیاری از موارد می‌توان بدون نیاز به لوله‌گذاری داخل تراشه، حمایت تنفسی موردنیاز را فراهم کرد.

با وجود مزایای درمانی NIV، استفاده طولانی‌مدت از ماسک می‌تواند مشکلاتی مانند قرمزی پوست، درد، تحریک پوستی و زخم فشاری صورت ایجاد کند.

پل بینی یا قسمت استخوانی بالای بینی، یکی از نواحی حساس و مستعد آسیب ناشی از فشار ماسک NIV است.

این عارضه صرفاً یک مشکل پوستی نیست؛ زیرا ممکن است باعث ناراحتی بیمار، کاهش تحمل ماسک، قطع یا اختلال در درمان و افزایش نیاز به مداخلات درمانی شود. بنابراین، انتخاب ماسک مناسب و پیشگیری از آسیب پوستی باید از ابتدای شروع تهویه غیرتهاجمی مورد توجه قرار گیرد.

چرا ماسک NIV باعث زخم پل بینی می‌شود؟

زخم ناشی از ماسک NIV معمولاً نتیجه ترکیبی از فشار مداوم، اصطکاک، نیروهای برشی و شرایط نامناسب تماس ماسک با پوست است. عوامل زیر می‌توانند احتمال بروز این عارضه را افزایش دهند:

۱. فشار مداوم روی پل بینی

هنگامی که ماسک برای مدت طولانی روی صورت قرار می‌گیرد، فشار واردشده به نواحی برجسته صورت، به‌ویژه پل بینی، ممکن است جریان خون موضعی را مختل کند و به بافت آسیب برساند. این خطر در بیمارانی که به تهویه مداوم نیاز دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

۲. سفت بستن بیش از حد بندهای ماسک

سفت کردن بندها برای کاهش نشتی هوا، اگر بیش از حد لازم باشد، می‌تواند فشار واردشده به پوست را افزایش دهد. در مقابل، شل بودن بیش از اندازه ماسک نیز ممکن است باعث نشتی، کاهش کارایی تهویه و نیاز به تنظیم مجدد شود. هدف، دستیابی به تناسب مناسب و حداقل نشتی قابل‌قبول بدون اعمال فشار غیرضروری است.

۳. انتخاب سایز یا طراحی نامناسب ماسک

هر صورت از نظر عرض، ارتفاع، شکل بینی و برجستگی‌های استخوانی ویژگی‌های متفاوتی دارد. ماسکی که با آناتومی صورت بیمار متناسب نباشد، ممکن است فشار را به‌طور نامتوازن توزیع کند و یک نقطه مشخص، مانند پل بینی، را در معرض فشار بیشتری قرار دهد.

۴. رطوبت، تعریق و اصطکاک

رطوبت ناشی از تعریق یا تجمع رطوبت زیر ماسک می‌تواند پوست را آسیب‌پذیرتر کند. حرکت‌های مکرر ماسک روی پوست نیز ممکن است اصطکاک و نیروهای برشی ایجاد کند و احتمال آسیب را افزایش دهد.

۵. شرایط عمومی بیمار

بیماران بستری در ICU، افراد سالمند، بیماران دارای اختلال گردش خون، سوءتغذیه، کاهش سطح هوشیاری یا سابقه زخم فشاری ممکن است بیشتر در معرض آسیب ناشی از تجهیزات پزشکی قرار داشته باشند.

زخم ناشی از ماسک NIV چه علائمی دارد؟

آسیب پوستی ممکن است به‌تدریج پیشرفت کند. علائم اولیه و هشداردهنده عبارت‌اند از:

• قرمزی ماندگار در ناحیه پل بینی یا سایر